Văn Chấn (Yên Bái) có 31 xã, thị trấn thì có tới 16 xã đặc biệt khó khăn (ĐBKK) và 28 thôn bản ĐBKK thuộc xã vùng II. Đồng bào dân tộc thiểu số trên 9 vạn người chiếm 65,7% dân số toàn huyện. Các dân tộc thiểu số chủ yếu là Thái, Dao, Tày, Mông, Khơ Mú... sống đan xen ở tất cả các xã, thị trấn. Trải qua các thời kỳ, nhân dân huyện Văn Chấn luôn phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó xây dựng quê hương. Đặc biệt, từ khi có Đảng lãnh đạo, đồng bào một lòng, theo Đảng, tích cực lao động sản xuất, tham gia các phong trào “cứu đói cũng như đánh giặc”, hưởng ứng cuộc vận động “nhường cơm sẻ áo”, “Lá lành đùm lá rách” đùm bọc lẫn nhau... 

Thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW về công tác dân tộc, Huyện uỷ Văn Chấn đã xây dựng chương trình hành động và chỉ đạo thực hiện tốt chương trình phát triển kinh tế- xã hội miền núi gắn với xoá đói giảm nghèo giai đoạn 2001- 2005 và chương trình giảm nghèo giai đoạn 2006 - 2010. Trong 10 năm gần đây, huyện đã huy động 119 tỷ đồng đầu tư phát triển cho các xã ĐBKK, vùng dân tộc trong huyện; đầu tư xây dựng các công trình trọng điểm như: điện sinh hoạt, giao thông nông thôn, thuỷ lợi, trường học... Chương trình 134, 135 đã đầu tư 16,6 tỷ đồng xây dựng 20 công trình nước sinh hoạt tập trung, 845 giếng nước sinh hoạt, hỗ trợ 447 nhà ở, khai hoang 154 ha  đất sản xuất, 212 công trình hạ tầng cơ sở... Chính sách hỗ trợ đồng bào khó khăn, chính sách trợ cước, trợ giá các mặt hàng thiết yếu được triển khai có hiệu quả giúp đồng bào yên tâm định canh, định cư, yên tâm sản xuất, từng bước xoá đói giảm nghèo.

Thực hiện Quyết định số 32 của Thủ tướng Chính phủ về việc vay vốn phát triển sản xuất đối với hộ đồng bào dân tộc thiểu số ĐBKK, năm 2005 - 2009, tổng số vốn vay trên địa bàn là 50 tỷ đồng cho gần 2.500 hộ của 31 xã, thị trấn trong huyện. Các công trình đầu tư xây dựng cho các xã vùng cao phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống cho đồng bào các dân tộc vùng ĐBKK. Tình hình đồng bào dân tộc thiểu số trong huyện đã có những chuyển biến tiến bộ, kinh tế phát triển khá, đã xuất hiện ngày càng nhiều mô hình kinh tế, điển hình như: hộ ông Hoàng Văn Khuyến, xã Phù Nham; bà Hoàng Thị Nghị, xã Bình Thuận; ông Hoàng Văn Kửu, xã Cát Thịnh; ông Lý Văn Hiện, xã An Lương; ông Triệu Nhất Thịnh, xã Minh An...

Nữ thanh niên dân tộc Dao (VănYên) tích cực học tập nâng cao kiến thức. (Ảnh: Thu Hạnh)

Công tác chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào dân tộc được quan tâm, đã hoàn thành cấp thẻ bảo hiểm y tế cho đồng bào các xã ĐBKK đạt 100%, 80% trạm y tế được xây dựng kiên cố, 85% số thôn bản có nhân viên y tế phục vụ. Công tác giữ gìn và bảo tồn bản sắc văn hoá dân tộc được chú trọng. Định kỳ 2 năm từ cấp huyện đến xã đều tổ chức ngày hội văn hoá- thể thao các dân tộc; mở hội thi hát dân ca, hội thi người mặc trang phục dân tộc đẹp, bảo tồn tiếng nói, chữ viết... Đảng bộ huyện quan tâm công tác phát triển đảng viên người dân tộc thiểu số.

Từ năm 2005 trở lại đây, Đảng bộ huyện đã kết nạp 911 đảng viên, đưa tổng số đảng viên người dân tộc trong toàn huyện lên 3.650 người, chiếm 57% tổng số đảng viên toàn huyện. Việc cử tuyển học sinh dân tộc vào các trường đại học, cao đẳng, tạo nguồn cán bộ; đào tạo nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ người dân tộc được huyện thường xuyên quan tâm. Hiện nay, số cán bộ viên chức là người dân tộc thiểu số cấp huyện chiếm 30%, cấp xã chiếm 75%...

Có thể thấy, bức tranh vùng đồng bào dân tộc, vùng cao Văn Chấn có nhiều khởi sắc, nhất là trong thời kỳ đổi mới. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện trong 3 năm gần đây luôn vượt 2 con số, năm 2009 đạt 13,4%; sản lượng lương thực có hạt đạt trên 52 ngàn tấn; diện tích trồng cây công nghiệp tăng từ 3.149 ha năm 2000 lên 4.331 ha năm 2009. Cuộc sống đồng bào đổi thay toàn diện. Hiện có 177 thôn, bản đạt tiêu chí: “Thôn, bản văn hoá”, 20 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, 30/31 xã được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học, 100% xã có điện lưới quốc gia. Chính sách dân tộc, vùng cao ở Văn Chấn được triển khai hiệu quả, tạo tiền đề quan trọng để đồng bào các dân tộc phát triển bình đẳng, tiến bộ, đoàn kết, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và đổi mới quê hương.

Huy Văn