YBÄT - Ngưá»i Giáy ở Yên Bái có rất Ãt, hiện chỉ có khoảng 2.200 ngưá»i chiếm 0,3% dân số toà n tỉnh. đồng bà o sinh sống táºp trung đông nhất tại xã Gia Há»™i huyện Văn Chấn. Ngoà i tên gá»i ngưá»i Giáy còn có tên gá»i khác là Nhắng hay Giằng. Ngưá»i Giáy ở Yên Bái có tiếng nói riêng, thuá»™c nhóm ngôn ngữ Tà y - Thái. Theo các nhà nghiên cứu, ngưá»i Giáy di cư và o Việt Nam khoảng cuối thế ká»· XVII, đầu thế ká»· XIIX và sinh sống tại Gia Há»™i được gần 200 năm.
Äồng bà o Giáy có kinh tế truyá»n thống là trồng lúa nước. Ngoà i ra còn là m nương, khai thác lâm sản và chăn nuôi. Ngôi nhà truyá»n thống là nhà sà n, hiện có má»™t số ở nhà đất, phÃa trước nhà thưá»ng dá»±ng má»™t sà n phÆ¡i. Trong nhà , gian giữa là nÆ¡i trang nghiêm đặt bà n thá». Trên bà n thá» có nhiá»u bát hương thá»: trá»i, đất, vua bếp, thổ thần... Trong buồng cữ láºp bà n thá» Mụ. Khi con đầy tháng má»›i là m lá»… báo tổ tiên và đặt tên.
Ngưá»i Giáy quan niệm thế giá»›i gồm có 3 tầng, con ngưá»i ở tầng giữa; tầng trá»i được hình dung là đẹp đẽ, vinh hiển; tầng trong lòng đất được quan niệm là nhá» bé, tá»™i lá»—i. Äồng bà o tổ chức ăn tết như ngưá»i Tà y, Thái, chá»§ yếu là tết Nguyên đán, tết mồng 5 tháng 5 và tết 14 tháng7.
Phụ nữ mặc quần chà m Ä‘en, áo cánh 5 thân hở tà , dà i che kÃn mông, khuy cà i sang nách phải; ở cổ áo, vạt áo và cổ tay được viá»n vải khác mà u nổi trên ná»n áo. Tóc vấn quanh đầu vá»›i những sợi chỉ hồng thả theo dưới tóc hoặc đội khăn vuông.
Ngưá»i Giáy không có chữ viết riêng, các Ä‘iệu hát dân ca thưá»ng hát bên mâm rượu, qua đêm nhất là điệu ''Phướn". Äồng bà o Giáy ở Yên Bái sống hoà đồng Ä‘oà n kết, tôn trá»ng táºp quán dân tá»™c khác. Dù ở đâu há» cÅ©ng sát cánh cùng cá»™ng đồng cần cù lao động, sáng tạo, xây dá»±ng quê hương già u đẹp.